العالم - زلال قرآن
حضرت علی (ع) درکلامی بسیار زیبا می فرماید: «فَمَن غَلَبَ عَقلُهُ شَهوَتَه فَهُوَ خَیرُ مِنَ المَلائِکَة وَمَن غَلَبَ شَهوَتُهُ عَقلَه فَهُوَ شَرُّمِن بَهائِم»
ترجمه: (هرکس عقل خود را بر شهوات (هواهای نفسانی)غالب ومسلط گرداند، پس اوبهترازملائکه است، وهرکس شهوات خود را برعقلش مسلط نماید، پس اوبدتروپست ترازحیوانات است).
این حدیث شریف بیانگراین حقیقت است که، عقل ونفس درگیر یک تنازع وکشمکش دائمی هستند که اگردرآن عقل غالب وپیروزشده وتوفیق یابد سرکشی های نفس امّاره درجلب توجه آدمی به لذت های حاصل از مواهب مادی را مهاروآن را مطیع وهمراه خود سازد، همراهی آن موجب می شود تا نفس ازمرتبه سُفلی به مقام عِلوی ارتقا یابد و بالعکس اگرهواهای نفسانی برعقل ( که وظیفه اوجلب توجه انسان به خداوند سبحان است) فائق آیند، نفس سرکش با لجام گسیختگی، روح انسان را ازاوج کمال به حضیض نقصان تنزل می دهد، وسعادت یا شقاوت دنیا وآخرت انسان محصول همین اختیارواراده وانتخاب راه یکی ازاین دو(عقل یا نفس) است، زیرا اگراراده انسان برانتخاب راه عقل قرارگیرد و با تقویت آن به کسب معارف حقّه ودرک حقیقت انوار الهی توفیق یابد، اورا بمرتبه اعلای شهود قلبی وباور یقینی می رساند وراه تقرب و اتصال به عقل کل را پیش پای اوهموارمی سازد، و اگربرانتخاب راه نفس امّاره قرارگیرد وازخواهش ها وامیال آن تبعیت کند، درحقیقت وسیله غلبه نفس برعقل خویش را مهیا کرده وروح خود را ازمرتبه اعلی تنزل می دهد ودرسرزمین طبیعت ومحدودیت های عالم ماده گرفتار نموده و با ابتلا به ظلمت وقساوت آدمی را مصداق «اَخلَدَ فِی الاَرضَ» خواهد کرد.