تفکر و اندیشه چه نقشی در درک حقایق جهان هستی دارد؟

العالم - زلال قرآن

در آیات زیر:
1– آیه 13 سوره مبارکه جاثیه:
« وَسَخَّرَلَكُمْ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا مِنْهُ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ»
ترجمه: (و آنچه در آسمانها و زمین است تمام را مسخر شما گردانید و اینها همه از سوی اوست. در این کار نیز برای مردم با فکرت آیاتی (از قدرت الهی) کاملا پدیدار است).
2– آیه 8 سوره مبارکه روم:
« أَوَلَمْ يَتَفَكَّرُوا فِي أَنْفُسِهِمْ مَا خَلَقَ اللَّـهُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا إِلَّا بِالْحَقِّ وَأَجَلٍ مُسَمًّى وَإِنَّ كَثِيرًا مِنَ النَّاسِ بِلِقَاءِ رَبِّهِمْ لَكَافِرُونَ»
ترجمه: (آیا در پیش نفوس خود تفکر نکردند (تا بدین حکمت پی‌برند) که خدا آسمانها و زمین و هر چه در بین آنهاست همه را جز به حق (و برای حکمت و مصلحت) و به وقت (و حد) معین نیافریده است؟ و بسیاری از مردم به شهود و لقای خدا (در عالم غیب و وعده ثواب و عقاب بهشت و دوزخ و قیامت) به کلی کافر و بی‌عقیده‌اند).
3– آیه 191 سوره مبارکه آل عمران:
« الَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللَّـهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَعَلَىٰ جُنُوبِهِمْ وَيَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَـٰذَا بَاطِلًا سُبْحَانَكَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ»
ترجمه: (آنها که در هر حالت، ایستاده و نشسته و خفته خدا را یاد کنند و دائم در خلقت آسمان و زمین بیندیشند و گویند: پروردگارا، تو این دستگاه با عظمت را بیهوده نیافریده‌ای، پاک و منزهی، ما را به لطف خود از عذاب دوزخ نگاهدار).
خداوند تبارک و تعالی، تفکر و اندیشه در آفاق و انفس را بهترین راه برای درک حقایق عالم هستی و مناسبترین طریقه برای وصول به معارف حقه الهیه بخصوص معرفت الله، و ذکر اسماء حسنی و صفات علیای خداوند سبحان و آیات نورانی قرآن کریم را شایسته ترین بستر برای تدبر و تعقل معرفی فرموده و همه انسانها را بدان دعوت کرده است، و رسول الله (ص) در حدیث شریف:
« یکساعت فکر کردن بهتر از هفتاد سال عبادت کردن است»
ضمن بیان اهمیت بسیار بالا و والای تفکر و اندیشه در حقایق عالم وجود (دنیا و آخرت و آفاق و انفس)، بر این حقیقت تأکید فرموده است.