العالم - لبنان
رژيم صهیونیستی دیروز (جمعه) جنوب لبنان را با حملات هوایی و چند انفجار شدید هدف قرار داد. آن هم در زمانی که قرار است دور هفتم مذاکرات بین بیروت و تلآویو روز سهشنبه در رم آغاز شود و به مدت ۳ روز ادامه یابد.
تشدید تنشهای اخیر از سوی رژيم صهیونیستی صرفاً یک رویداد نظامی گذرا نیست، بلکه پیامی راهبردی با ابعاد گوناگون به شمار میرود. زمانبندی این اقدام —که پیش از نشست رم صورت گرفته است— آشکار میسازد که تلآویو در پی تقویت موضع مذاکراتی خود از طریق تحمیل واقعیتهای میدانی جدید است و میکوشد دستاوردهای نظامی را به اهرمی برای اعمال فشار سیاسی بدل کند؛ گویی پیام این اقدام آن است که آنچه از راه مذاکره قابل دستیابی نیست، میتواند با توسل به زور به چنگ آید.
رژيم صهیونیستی با اقدامات خود در میدان، از تمام خطوط قرمز عبور کرده و سیاست شکستن تابوها را بدون توجه به قوانین بینالمللی یا تلاشهای دیپلماتیک برای مهار تشدید تنشها، تثبیت کرده است.
روستاهای ویران شده، خانههای سوخته، جادههای تخریب شده با بولدوزر و مدارس و مراکز بهداشتی هدف قرار گرفته، صرفاً خسارات جانبی جنگ نیستند؛ بلکه نشانههایی از پروژهای هستند که به دنبال تغییر شکل جغرافیای منطقه مرزی و تحمیل یک واقعیت امنیتی جدید است؛ واقعیتی که از بازگشت ساکنان جلوگیری میکند و منطقهای ایجاد میکند که کاملاً با منطق زور اداره میشود.
در مقابل، لبنان با معادلهای بسیار پیچیده روبروست. از یک سو، این کشور همچنان به روند مذاکرات و مفاد توافقنامه چارچوب پایبند است؛ از سوی دیگر، با حملات مداومی مواجه است که این روند را تضعیف کرده و اعتماد به هرگونه تضمین بینالمللی را از بین میبرد. این وضعیت پرسشی بنیادین را پیش میکشد مبینی بر این که چگونه میتوان انتظار موفقیت مذاکرات را داشت، آن هم زمانی که یکی از طرفین پیش از آغاز گفتگوها، با توسل به زور واقعیتهای میدانی را تغییر میدهد؟
خطر واقعی نه صرفاً در ابعاد این تجاوز، بلکه در پیامهایی نهفته است که با خود به همراه دارد. رژيم صهیونیستی تنها جنوب لبنان را هدف قرار نمیدهد، بلکه در پی تثبیت هنجاری تازه است؛ هنجاری که بر این اصل تأکید دارد که نیروی نظامی تنها معیار تعیین مرزها و مشخصکننده موازنه قواست؛ آن هم در شرایطی که دیپلماسی بینالمللی در بازداشتن از نقض قوانین یا واداشتن طرف اشغالگر به پایبندی به تعهداتش، ناتوان به نظر میرسد.
اگر این رویکرد ادامه یابد، نشست رم ممکن است از عرصهای برای احیای روند سیاسی، به صحنهای برای نظاره بر فروپاشی آن بدل شود. مذاکرات را نمیتوان بر ویرانههای روستاها یا آوار خانهها بنا کرد؛ صلح نه با بمباران، بلکه از رهگذر عدالت، احترام به حاکمیت و پایبندی به حقوق بینالملل محقق میشود.
آنچه امروز در جنوب لبنان در جریان است، صرفاً تشدید تنشهای امنیتی نیست؛ بلکه تلاشی است برای رقم زدن آینده منطقه با زبان آتش.
حال این پرسش مطرح است که آیا جامعه جهانی در متوقف ساختن این روند موفق خواهد شد؟ یا رژيم صهیونیستی همچنان به تحمیل واقعیتهای مطلوب خود با توسل به زور ادامه خواهد داد؟ در حالی که جهان تنها نظارهگر ترسیم دوباره نقشهها در میان دود و غبار انفجارهاست؟
*فراس فرحات – نویسنده و پژوهشگر سیاسی