العالم - یمن
«طوفان الجنيد» کارشناس و پژوهشگر جهان عرب در مطلبی تحلیلی برای سایت عربی شبکه خبری العالم به بررسی دستاوردهای جدید نیروهای مسلح یمن در مقابل مزدوران شبه نظامی مورد حمایت عربستان و پیامدها و آثار این دستاوردها در سطح داخلی، منطقه ای و بین المللی پرداخت و نوشت: در جریان نبرد نیروهای مسلح دلاور و مجاهدان استوار یمن در جبهه غربی استان تعز علیه سرسختترین بقایا و لشکرهای دشمن سعودی و محل های تمرکز گسترده آنها در قالب عملیات «رهایی و آزادسازی» سرزمین یمن از لوث اشغالگری، ابعاد تازهای از نقشه جغرافیای راهبردی یمن پدیدار شد. این رویداد، تلفیقی کمنظیر از موقعیت طبیعیِ جغرافیایی و ارادهای تزلزلناپذیر در میدان نبرد را به نمایش گذاشت.
اهمیت ژئوپلیتیک یمن دیگر تنها به وسعت جغرافیایی محدود نمیشود بلکه به عاملی تأثیرگذار فراتر از مرزهای دریای سرخ بدل شده است. دامنه نفوذ پویا و تاکتیکی این کشور اکنون از تنگه بابالمندب تا ورودیهای تنگه هرمز و آبهای اقیانوس هند گسترش یافته است.
ابعاد این راهبرد جغرافیایی نوین با بازتعریف امنیت دریایی و منطقهای و تدوین معادله بازدارندگی یکپارچهای که از چارچوبهای محدود دریای سرخ فراتر میرود، هویدا شده است. تحولات خلیج عدن پیوندی طبیعی با موازنههای دریایی در امتداد خلیج عمان و تنگه هرمز پیدا کرده است.
این واقعیت عملیاتی، بازنگری در ترتیبات امنیتی و ائتلافها را -از شرق مدیترانه تا شبهجزیره عربستان- ضروری ساخته و کنترل بر خطوط کشتیرانی بینالمللی را به فرآیندی درهمتنیده و مکمل تبدیل کرده است؛ بهگونهای که دیگر نمیتوان بابالمندب و هرمز را بهصورت مجزا و مستقل از هم نگریست.
فراتر از ابعاد نظامی و امنیتی، اهمیت ژئواکونومیک (جغرافیای اقتصادی) این معادله نیز تقویت شده است. اختلال در جریانهای تجاری، تأثیر مستقیمی بر هزینههای بیمه و زنجیرههای تأمین جهانی داشته و بدین ترتیب، اهرم فشار بیشتری را در اختیار رهبری سیاسی و فرماندهان میدانی یمن قرار داده است تا بر روند مذاکرات و همچنین محاسبات منطقهای و بینالمللی تأثیر بگذارند.
در نتیجه، معادله بازدارندگی دیگر محدود به یک جبهه واحد یا گسترده جغرافیایی محدود نیست.
این معادله جدید، تعاملی پیچیده میان دستاوردها و چالشها را در بر دارد؛ اگرچه این رویکرد ابزار فشاری قدرتمند ایجاد میکند - که امنیت دریایی را به مسائل حیاتی منطقهای پیوند داده و معادلهای امنیتی را تحمیل میکند که قدرتهای بینالمللی را به احتیاط بیشتر وامیدارد - اما همزمان چالشهایی را نیز در زمینه هزینههای اقتصادی و مخاطرات نظامیسازی کریدورهای دریایی در سایه حضور فزاینده نظامی خارجی به همراه دارد.
بابالمندب و هرمز؛ تکامل جغرافیایی در معادله بازدارندگی
تثبیت این راهبرد جغرافیایی - که از بابالمندب تا هرمز امتداد دارد- نیازمند تبدیل قدرت نظامی و توانمندی اثباتشده در میدان نبرد به یک پروژه ژئوپلیتیک پایدار است؛ پروژهای که باید استقلال تصمیمگیری ملی را تضمین کرده و کریدورهای دریایی را از سلطه هژمونیک آمریکا آزاد سازد.
از این و، یمن همچنان ستونی بنیادین و حیاتی در مدیریت امنیت دریایی و شکلدهی به موازنه قوای آتی منطقه محسوب میشود؛ بهویژه با توجه به تلاقی موقعیت جغرافیایی یمن با گذرگاههای دریایی کلیدی بینالمللی که مهمترین آنها تنگه بابالمندب و خلیج عدن هستند.