العالم - حقیقت بدون مرز
«طارق یلدز»، جامعهشناس و نویسنده، معتقد است حجاب برای بخشی از دختران جوان مسلمان به ابزاری برای بیان هویت دینی و ابراز افتخار به تعلق خود به اسلام تبدیل شده است.
افزایش گرایش دختران جوان به حجاب
به گزارش الجزیره و به نقل از لاکروا، بر اساس نظرسنجی مؤسسه ایفوپ، ۴۵ درصد از زنان مسلمان ۱۸ تا ۲۴ ساله در سال ۲۰۲۵ اعلام کردهاند که حجاب دارند؛ در حالی که این رقم در سال ۲۰۰۳، ۱۶ درصد بوده است.
در مقابل، میزان استفاده از حجاب در میان زنان مسلمان بالای ۵۰ سال در همین بازه زمانی از ۳۵ درصد به ۱۶ درصد کاهش یافته است. یلدز این تفاوت را نشانهای از تغییر قابل توجه در نگرش نسلهای مختلف به حجاب میداند.
حجاب؛ انتخابی فراتر از سنت خانوادگی
دختران جوان لزوماً حجاب را صرفاً عادتی به ارث رسیده از مادران خود نمیدانند. در این نظرسنجی، ۳۸ درصد از زنان جوان شرکتکننده گفتهاند که حجاب به آنها کمک میکند مسلمان بودن خود را نشان دهند و تعلق دینیشان را بیان کنند؛ در حالی که این میزان در سال ۲۰۱۶، ۲۳ درصد بوده است.
این آمار نشان میدهد که حجاب برای برخی از زنان جوان، بیش از آنکه ادامه یک سنت خانوادگی باشد، به ابزاری برای نمایش هویت و احساس افتخار به آن تبدیل شده است.
امنیت در فضای عمومی؛ یکی دیگر از دلایل حجاب
افتخار به هویت دینی، تنها دلیل انتخاب حجاب نیست. برخی زنان آن را راهی برای احساس امنیت بیشتر در فضای عمومی میدانند.
بر اساس دادههای مطرحشده در گزارش، ۴۴ درصد از زنان شرکتکننده گفتهاند که برای جلوگیری از جلب توجه مردان حجاب میپوشند؛ ۴۲ درصد هدف خود را احساس امنیت عنوان کردهاند و ۱۵ درصد نیز گفتهاند که نمیخواهند دیگران آنها را افرادی غیرمحجبه یا فاقد پوشش مناسب تلقی کنند.
در مقابل، فشار مستقیم خانواده دلیل اصلی حجاب در میان این زنان نیست؛ بهطوری که تنها ۲ درصد از آنها اعلام کردهاند به دلیل فشار خانواده حجاب میپوشند.
یلدز بر همین اساس معتقد است رابطه میان آزادی انتخاب و فشار اجتماعی پیچیدهتر از آن است که بتوان حجاب را صرفاً نتیجه انتخاب آزادانه یا اجبار خانوادگی دانست.
نقش دین و شبکههای اجتماعی در هویتیابی جوانان
این جامعهشناس، افزایش گرایش برخی دختران جوان به حجاب را بخشی از تغییر گستردهتر در رابطه جوانان با دین و جامعه میداند.
به گفته او، با کاهش برخی شکلهای سنتی تعلق جمعی، دین میتواند برای گروهی از جوانان چارچوبی از ارزشها و قواعد، همراه با احساس تعلق و هویت فراهم کند.
شبکههای اجتماعی نیز در این میان نقش دارند؛ زیرا به گفته یلدز، فضاهایی را ایجاد میکنند که جوانان در آنها میتوانند حمایت دریافت کنند، درباره باورهای خود گفتوگو کنند و تعلق دینیشان را ابراز کنند.
حجاب و تغییرات نسلی در جامعه فرانسه
گزارش تأکید میکند که داستان حجاب در میان دختران جوان مسلمان فرانسه، تنها درباره یک پوشش نیست؛ بلکه بخشی از تحولی نسلی در رابطه با دین، هویت و جامعه را آشکار میکند.
برخی دختران مسلمان متولد فرانسه، در مقایسه با نسل مادران خود، گرایش بیشتری به بازگشت به دین و بیان آشکارتر تعلق دینی نشان میدهند.
از این منظر، فهم پدیده حجاب در میان این گروه از زنان، نیازمند توجه همزمان به هویت دینی، احساس تعلق، امنیت در فضای عمومی و تأثیر شبکههای اجتماعی است؛ نه اینکه آن را صرفاً نشانهای از سنتگرایی یا افراطگرایی تلقی کنیم.