موذن‌هایی که ماندگار شدند

العالم - گوناگون
 گوش ما ایرانی ها از بدو تولد به صدای هرروزه اذان عادت کرده است؛ نوایی که هرکدامشان به واسطه مؤذن هایشان درگذر زمان و پخش آن ها از رادیو و تلویزیون سهم زیادی در خاطرات شنوایی ما دارند. ماه رمضان و گوش سپردن بیش ازپیش به اذان های افطار و سحر بهانه خوبی بود که نگاهی به اذان های ماندگار و خاطره انگیز چند دهه اخیر بیندازیم.

حسین صبحدل

این اذان یکی از ماندگارترین اذان هایی است که در تمام این سال ها گوشمان را به شنیدن آن ها عادت داده ایم. اذانی که مرحوم حسین صبحدل آن را در اوج دوره خفقان رژیم پهلوی خوانده است. این مؤذن از همان دوران کودکی به خواندن اذان در مساجد علاقه داشت تا اینکه در سال های بعد او یکی از زیباترین اذان های کشورمان را در حسینیه ارشاد خواند.
در دوره پهلوی به خاطر پخش نشدن اذان از رادیو و تلویزیون این کار در محافل انقلابی پخش می شد تا جایی که بعد ها از اذان مرحوم صبحدل بانام اذان انقلاب یاد می کنند. جالب است بدانید که شهید مطهری در وصیت های خودش گفته بود: «هر وقت جنازه من را از زمین برمی دارید، اذان صبحدل را پخش کنید.»

مؤذن زاده اردبیلی

اگر نگوییم همه؛ ولی می توانیم به راحتی بگوییم که در گوش و خاطره بیشتر ما اذان یعنی اذان روح افزای رحیم مؤذن زاده اردبیلی؛ مرحوم مؤذن زاده معتقد بود که اذان گفتن اتفاقی موروثی در خاندانشان بوده است، میراثی که در این خانواده چیزی بیش از ۱۵۰ سال قدمت دارد و شاهد این ادعا را می توان از روی نام خانوادگی «مؤذن زاده» پیدا کرد و صدای خوش این طایفه را نه فقط در صدای رحیم مؤذن زاده که در نوحه های دل نشین سلیم مؤذن زاده هم یافت؛ اما برای همه ما آشناترین صدای این خاندان همان اذان معروف در آواز بیات ترک است.
اذانی که تولد آن برمی گردد به روزی از روزهای سال ۱۳۳۴ که مرحوم مؤذن زاد تصمیم می گیرد یک اذان یادگاری بگوید به همین خاطر به استودیوی ۶ رادیو در میدان ارگ می رود و تمام گوشه ها را امتحان می کند تا اینکه سرانجام گوشه «روح الارواح» که گوشه ای از آواز بیات ترک است به دلش می نشیند و آن را در قالب ۶ دقیقه می خواند اذانی که خود مؤذن زاده درباره راز ماندگاری آن می گوید:
«می گویند که این اذان خیلی زیبا گفته شده است، می دانید چرا؟ من جوابتان را می دهم برای این که باطن خوشگل است، برای اینکه این اذان را با دهان روزه پر کردم تا قربه الی الله باشد. این یک کار مادی نبود، بلکه معنوی بود.»

حسن رضاییان

به نسبت دو کار قبلی، این اذان در اواسط دهه شصت توسط حسن رضاییان خوانده شد. این قاری قرآن می گوید همیشه برای اذان گفتن فاکتورهای خاصی داشته، چون معتقد است که اذان گفتن یک شعار است و این شعار باید با حس و حال خاصی خوانده شود؛ برای همین هم دستگاه حجاز را برای خواندن اذانش انتخاب کرده است و بعد ها در سال های بین ۶۶ تا ۶۷ در رادیو این اذان را برای همیشه به ثبت رسانده است.

شیخ محمد آقاتی

اذان این مؤذن نیز در ردیف مؤذن های برجسته ای مثل مؤذن زاده اردبیلی و سید جواد ذبیحی بوده است. مؤذنی که از همان کودکی در زمینه تلاوت قرآن و اذان استعداد خاصی داشته است. مرحوم آقاتی در ایام جوانی وقتی در ماه مبارک رمضان به روستای پدری اش می رفت در پشت بام حسینیه آنجا مناجات و دعا می خواند و اذان می گفت، جالب اینجاست که این مؤذن هیچ وقت استادی نداشت.
در یکی از شب های سال ۱۳۲۰ که محمد آقاتی بالای پشت بام حسینیه بود، تولیت آن زمان مسجد گوهرشاد نیز در این روستا حضور داشت، با شنیدن لحن زیبای اذان و مناجات محمدآقاتی، به او می گوید که به شیخ بگویید فردا به مسجد گوهرشاد بیاید.

جالب است بدانید که در آن وقت مسجد گوهرشاد بلندگو نداشت و این تنها صدای شیخ آقاتی بود که از گلدسته های مسجد گوهرشاد به گوش مردم می رسید؛ اما ماجرای اذانی که ما بعد ها آن را از رادیوتلویزیون شنیدیم به هفت سال بعد در سال ۱۳۲۷ شمسی برمی گردد؛ او در همان سال اولین اذان معروف خود را در سه نوبت در رادیو تهران ضبط کرد تا صدایش برای همیشه در گوش و خاطره همه ایرانیان ثبت شود.

منبع : jamnews