العالم - عربستان سعودی
از چند ساعت پیش اطلاعات و خبرهایی درباره ارزیابی و نتیجه گیری سیا در خصوص کشته شدن خاشقچی منتشر شده است و حال تخمین هایی درباره مرحله پس از آن زده می شود.
آشکار است که گزارش رسانه های مهم آمریکایی درباره گزارش های اطلاعاتی جدید که ولیعهد سعودی را با اتهام قتل روبرو می کند، هرگونه گزارش مقامات سعودی مبنی بر مبرا بودن از کشتن خاشقچی را رد می کند.
شاید هم هرگونه تلاشی از سوی دولت دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا مبنی بر حفظ روابط حسنه با ولیعهد سعودی یا سرپوش گذاشتن بر ارتباط وی با جنایت ترور خاشقجی را ناکام می گذارد.
این درحالیست که افرادی که این قضیه را پی گیری می کنند، بر این باور هستند که این تحولات جنجال برانگیز می تواند موجب برکناری محمد بن سلمان از قدرت شود.
«بروس واین» مشاور معاون سابق وزیر دادگستری آمریکا گفت که این تحولات، عربستان سعودی را به طور جدی به تفکر وا می دارد که این قصیه ممکن است به برکناری محمد بن سلمان از سمتش منجر شود، زیرا ادامه بقای وی در این سمت ، کل عربستان را با خطری بزرگ روبرو می کند و این خطر فقط به روابط ریاض با واشنگتن مربوط نمی شود، بلکه کل روابط عربستان با جامعه بین المللی را نیز شامل می شود.
به گفته واین، خشمی که علیه عربستان وجود دارد، ممکن است در صورت پافشاری این کشور به نپذیرفتن هر گونه تحقیق بین المللی درخصوص کشته شدن خاشقچی اصرار ورزد، به اخراج این کشور از مجمع عمومی سازمان ملل منجر شود.
وی افزود ریاض در ازای نجات جان یک نفر یعنی محمد بن سلمان که به خاطر انتقام جویی با قدرت درمعرض خشم و غضب واقع شده است، سی میلیون سعودی را به خطر می اندازد.
وی تاکید کرد که عربستان درنهایت، ولیعهد را به مقامات بین المللی تحویل خواهد داد یا وی را از سمتش برکنار خواهد کرد و درنتیجه، او را از همه اختیارات و مسئولیت هایش برکنار خواهد کرد.
اما برخلاف نتیجه گیری واین، عمر عیاصره نویسنده و تحلیلگر مسائل سیاسی معتقد است که گزارش رسانه های مهم آمریکا به منزله انفجار بمبی درمقابل مقامات آمریکایی و سعودی است.
وی تصریح کرد: وضعیت به شکل عمده تغییر کرده است، به ویژه اینکه این اطلاعات از سوی یک نهاد آمریکایی قابل اعتماد منتشر شده است که دست داشتن محمد بن سلمان در کشتن خاشقچی را تایید کرده و گزارش مقامات سعودی را تکذیب می کند.
به گفته عیاصره، این مرحله جدید، تاثیر زیادی در یکسره کردن جار و جنجال به پا شده در ریاض درباره ماندن محمد بن سلمان در سمتش یا کناره گیری وی از سمتش خواهد داشت.
وی همچنین گفت که ترامپ از این پس، نمی تواند بر جنایت ولیعهد سعودی سرپوش بگذارد.
چند ارزیابی درخصوص گزارش رسانه های آمریکایی حاکی از آن است که موضوع خاشقچی وارد مرحله جدیدی شده است که با مرحله سابق تفاوت دارد، افزون براینکه این افشاگری، دولت آمریکا را در تنگنایی قرار می دهد که درصورتی که بخواهد بر ارتباط محمد بن سلمان با این جنایت سرپوش بگذارد، فشارهای کنگره درباره اتخاذ تصمیمات جدی درخصوص مسئولان این جنایت بر وی دوچندان خواهد شد.
سخنان «مایک پنس» معاون رئیس جمهوری آمریکا نیز در همین راستا قرار دارد، وی در حاشیه نشست همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوس آرام (اپک) در پاپوا گینه نو گفت که آمریکا تصمیم دارد همه عاملان کشتن خاشقچی را بازخواست کند، اما از توضیح درباره آن چه به عنوان اطلاعات محرمانه فاش شد، خودداری کرد.
عبدالحمید صیام کارشناس امور سازمان ملل نیز گفت که آنتونیو گوترش دبیر کل سازمان ملل باید به خواسته ترکیه مبنی بر انجام تحقیقات بین المللی درخصوص این قضیه جامه عمل بپوشاند.
وی افزود که این جنایت ، جنایتی بزرگ است و نقض قوانین بین المللی به حساب می آید و همه شواهد حاکی ازآن است که باید تیم تحقیق بین المللی تشکیل شود.درصورتیکه محمد بن سلمان متهم اصلی این جنایت به ارتکاب قتل خاشقچی اقرار کند، دبیر کل سازمان ملل از تحقیقات بین المللی معاف می شود.
وی تاکید کرد عربستان دو راه بیشتر ندارد، یا اینکه به قتل اقرار کند و یا اینکه با انجام تحقیقات بین المللی دراین باره موافقت کند.
اما «ادوارد جزف» استاد مطالعات بین الملل در دانشگاه جانز هابکنز آمریکا بر این باور است که عربستان سعودی، برگه های برنده مهمی دراختیار دارد که آنرا در موضعی نسبتاً مقتدر قرار می دهد، یکی اینکه این کشور تولید کننده اصلی نفت است و دیگر اینکه یک کشور عربی سنی است که آمریکا در مقابله با ایران به آن تکیه کرده است.به ویژه اینکه انزوای تهران، برای واشنگتن یک اولویت اصلی به شمار می رود.
در تحلیلی مشابه با این تحلیل، برخی ها معتقدند که محمد بن سلمان ، هم پیمانان و برگه های برنده دیگری دراختیار دارد که می تواند از آن ها استفاده کند و شاید به منزله کمربند نجات وی باشد که ازجمله آن می توان به جرد کوشنر داماد رئیس جمهوری آمریکاست که روابطی صمیمانه با بن سلمان دارد و وکیل ولیعهد سعودی در کاخ سفید به شمار می رود.
همچنین این دو نفر تمایل دارند که از طریق طرح موسوم به معامله قرن، قضیه فلسطین راحل و فصل کنند.
اما بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل و عبدالفتاح السیسی رئیس جمهوری مصر بار دیگر تلاش می کنند تا با دولت آمریکا برای دفاع از محمد بن سلمان ارتباط برقرار کنند و از وی به عنوان «شریک مهم استراتژیک» در منطقه از وی حمایت کنند.
اما این ارزیابی ها، درصورتیکه بخواهیم وضعیت فعلی را ارزیابی کنیم، پاسخی برای همه سوالات مربوط به این قضیه و پیامدهای آن نیست، به ویژه اینکه ترامپ با فشارهای امنیتی و سیاسی و اخلاقی روبرو است که به نظر می رسد که در مسیر اجازه دادن به افشای این معلومات قرار گرفته است و این مساله، سرنوشت محمد بن سلمان را در وضعیتی نامعلوم قرار داده است.