العالم - عربستان سعودی
روزنامه سعودی «عربنیوز» در تحلیلی روز پنجشنبه با اشاره به کاهش تدریجی آثار تحریمهای آمریکا علیه ایران نوشته تهران در حال ایجاد کردن یک اقتصاد ضدتحریم است.
نسخه انگلیسی عربنیوز در این تحلیل مینویسد: «زمانی، تحریمها علیه رژیم ایران به شدت اثرگذار بود، اما تحولات اخیر نشان میدهند که تحریمهای واشنگتن موفقیت کمتری در مهار رژیم کسب کردهاند.»
در ادامه این تحلیل آمده است: «قبل از سال ۲۰۱۵ که توافق هستهای حاصل شد تحریمها علیه جمهوری اسلامی به چند دلیل موفقیتآمیز بودند. اول از همه، آمریکا توانست روسیه و چین را برای اعمال فشار علیه تهران متقاعد کند.»
نگارنده تأکید میکند: «این مسئله به ایجاد اجماع در میان پنج عضو دائم شورای امنیت شد و به آنها اجازه داد چندین قطعنامه تحریمی علیه ایران به تصویب برسانند.»
وی اضافه کرده است: «اما اکنون به نظر میرسد در میان قدرتهای جهانی شکاف عظیمی وجود دارد که باعث شده آمریکا، انگلیس و فرانسه در یک سمت و روسیه و چین در سوی دیگر قرار بگیرند.»
تحلیلگر عربنیوز به تلاش ناکام پیش دولت «دونالد ترامپ»، رئیسجمهور سابق آمریکا برای جلوگیری از انقضای ممنوعیتهای تسلیحاتی علیه ایران به عنوان نمونهای از شکافهای موجود در جامعه جهانی علیه ایران اشاره کرده است.
در ادامه متن آمده است: «برای درک این مسئله که این انشقاق جهانی چطور به رژیم ایران برای ایجاد یک اقتصاد ضدتحریم کمک میکند مهم است به بررسی این بپردازیم که بخش مهمی از درآمدهای ایران از کجا میآیند.»
مطابق این تحلیل، جمهوری اسلامی ایران در حال حاضر دارنده دومین بزرگ منابع گازی و چهارمین منابع نفتی در دنیا است و فروش نفت نزدیک به ۶۰ درصد از کل درآمدهای دولت و بیش از ۸۰ درصد از منابع صادراتش را تشکیل میدهد.»
عربنیوز نوشته ایران برای مغتنم شمردن فرصت انشقاقهای فعلی در میان قدرتهای جهانی در حال انعقاد قراردادهای طولانی مدت با مشتریهای نفت خود است.
چنین قراردادهایی-طبق این تحلیل- به ایران اجازه خواهد داد آسانتر تحریمهای آمریکا را دور بزنند، به وجوه خود دسترسی پیدا کند و سیاستهایش را در منطقه پیش ببرد.
عربنیوز در پایان تحلیل خود نوشته است: «به طور خلاصه، با گذشت زمان تحریمهای آمریکا علیه ایران اثربخشی کمتری داشتهاند به این دلیل که رهبران ایران با تقویت ارتباطاتشان با کشورهایی نظیر چین و ونزوئلا و اطمینان از فروش نفتشان در حال ایجاد یک اقتصاد مقاوم در برابر تحریم هستند.»
پیش از این هم بسیاری از کارشناسان چه در کشورهای غربی و چه در داخل به آغاز کاهش اثرات تحریمهای آمریکا بر اقتصاد ایران اشاره کردهاند. بخش مهمی از کاهش اثربخشی تحریمها بعد از دوران ریاستجمهوری ترامپ اتفاق افتاده است.
«دونالد ترامپ» بعد از به قدرت رسیدن در سال ۲۰۱۶ از تحریمها به نحوی که آشکارا با دولتهای قبلتر از او تفاوت داشت استفاده کرد. موسسه حقوقی «گیبسون دان» که در لسآنجلس مستقر است سال ۲۰۲۱ گزارش داد که طبق دادههای گردآوریشده توسط این موسسه، دولت ترامپ در دوران ۴ ساله خود در کاخ سفید بیش از ۳۹۰۰ اقدام تحریمی مجزا علیه طرفهای مختلف انجام داده است.
مطابق این گزارش، مقایسه تعداد اشخاص و نهادهایی که به طور میانگین در هر سال در دورههای «جورج بوش»، «باراک اوباما» و «دونالد ترامپ» به فهرست تحریمها اضافه شدهاند نشان میدهد که ترامپ رکورد جدیدی در دفعات استفاده از تحریم ثبت کرده است. به طور مشخص، بوش و اوباما به طور میانگین در هر سال به ترتیب اسامی ۴۳۵ و ۵۳۳ شخص یا نهاد را به فهرست تحریمها اضافه کردهاند، حال آنکه این رقم برای ترامپ ۱۰۲۷.۵ بوده است.
اما در خصوص ایران، فقط زیادهروی در تعداد موارد استفاده از تحریمها نبود که رویکرد متفاوت ترامپ را رقم میزد، بلکه دولت او با نادیده گرفتن هشدارهای خیل زیادی از کارشناسان و متخصصان، در شدت تحریمها هم طریق افراط در پیش گرفت و ظرف فاصلهای کوتاه حداکثر توان تحریمی آمریکا را علیه ایران بسیج کرد و به میدان آورد.
در ماههای پایانی آن دولت، «رابرت او برایان»، مشاور امنیت ملی وقت آمریکا اعتراف کرد که دیگر عملاً «هیچ تحریمی» علیه ایران باقی نمانده است که بتوان آن را اعمال نمود و این یکی از مشکلاتی است که آمریکا در سیاستگذاری در قبال ایران با آن مواجه شده است.