منظور از «مراتب انوار معنوی» چیست؟

العالم - زلال قرآن

در آیه 35 سوره مبارکه نور:
« اللَّـهُ نُورُالسَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكَاةٍ فِيهَا مِصْبَاحٌ الْمِصْبَاحُ فِي زُجَاجَةٍ الزُّجَاجَةُ كَأَنَّهَا كَوْكَبٌ دُرِّيٌّ يُوقَدُ مِنْ شَجَرَةٍ مُبَارَكَةٍ زَيْتُونَةٍ لَا شَرْقِيَّةٍ وَلَا غَرْبِيَّةٍ يَكَادُ زَيْتُهَا يُضِيءُ وَلَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نَارٌ نُورٌ عَلَىٰ نُورٍ يَهْدِي اللَّـهُ لِنُورِهِ مَنْ يَشَاءُ وَيَضْرِبُ اللَّـهُ الْأَمْثَالَ لِلنَّاسِ وَاللَّـهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ»
ترجمه: (خدا نور (وجودبخش) آسمانها و زمین است، داستان نورش به مشکاتی ماند که در آن روشن چراغی باشد و آن چراغ در میان شیشه‌ای که از تلألؤ آن گویی ستاره‌ای است درخشان، و روشن از درخت مبارک زیتون که (با آنکه) شرقی و غربی نیست (شرق و غرب جهان بدان فروزان است) و بی‌آنکه آتشی زیت آن را برافروزد خود به خود (جهانی را) روشنی بخشد، پرتو آن نور (حقیقت) بر روی نور (معرفت) قرار گرفته است. و خدا هر که را خواهد به نور خود (و اشراقات وحی خویش) هدایت کند و (این) مثلها را خدا برای مردم (هوشمند) می‌زند (که به راه معرفتش هدایت یابند) و خدا به همه امور داناست).
خداوند تبارک و تعالی خود را نور آسمانها و زمین (که در قالب اسماء وصفات الهی متجلی شده) و خالق تمامی مخلوقات پیدا و پنهان عالم هستی معرفی فرموده است.

از این آیه شریفه برداشت می شود که «نوراول» که به لفظ جلاله حمل شده متعلق به ذات اقدس الهی، و«نور دوم» مربوط به فطرت الهی انسان، و «نور سوم» نورایمان است.
به واسطه نوراول (نورالهی)، تمام عالم وجود (آسمانها و زمین وکل مخلوقات عالم) به اذن و مشیت خداوند رحمان وجود پیدا کرده وظاهر و آشکارشده اند، و توسط همین نور است که نور دوم که نور فطرت خداجوی انسان و بستر ذاتی صراط مستقیم در وجود آدمی است، خلق شده است.

نور سوم که نور ایمان است و در اثر هدایت های (تکوینی و تشریعی ) خداوند رحمان به وجود می آید، وقتی برنور دوم (نورفطرت) اضافه شود، آن را تقویت کرده و با قدرت «فرقان» و تشخیص حق از باطل،( همانطورکه درآیه 28 سوره مبارکه حدید به آن اشاره شد)، آن را نیز بیدار و منور می کند و موجب شود تا انسان در صراط مستقیم الهی حرکت کند و راه سعادت پوید و به مقصد اعلی حیات خویش برسد؛ ان شاءَالله.