العالم - ایران
تجهیز شناورهای کلاس شهید سلیمانی به موشک پدافندی «صیاد ۳-G» (نسخه دریاپایه صیاد 3-F)، گامی عملیاتی در جهت استقرار پدافند برد بلند شناورمحور در ساختار رزمی نیروی دریایی محسوب میشود؛ تحولی که این کلاس را از یک سکوی عمدتاً تهاجمی موشکانداز به یک عنصر چندنقشی با قابلیت دفاع هوایی منطقهای ارتقا میدهد.
این تحول زمانی معنا پیدا میکند که سامانه پدافندی شامل موشک با برد عملیاتی حدود ۱۲۰ تا ۱۵۰ کیلومتر، سقف درگیری بیش از ۲۵ کیلومتر، هدایت ترکیبی و قابلیت درگیری چندهدفه باشد و در کنار آن رادار سهبعدی با توان کشف اهداف در برد بلند و مقاومت نسبی در برابر جنگ الکترونیک و همچنین سامانه مدیریت نبرد یکپارچه روی شناور مستقر شود.
از منظر دکترین دفاع هوایی دریایی، صرف استقرار پرتابگر عمودپرتاب بهتنهایی ایجادکننده چتر پدافندی مؤثر نیست، بلکه کارایی آن وابسته به اتصال پایدار به شبکه فرماندهی و کنترل، تبادل داده با سایر یگانها و هماهنگی با سامانههای ساحلی و هوابرد است.
در چنین چارچوبی، این شناور میتواند بهعنوان یک گره پدافند منطقهای در گروه رزمی عمل کند و با افزایش بقاپذیری خود و یگانهای همراه، زمان واکنش و هزینه عملیاتی دشمن را بالا ببرد.
تقویت تاکتیک یگانهای تندرو با لایه پدافند برد بلند دریایی
در ساختار رزمی نیروی دریایی سپاه، تاکتیک مبتنی بر تحرک بالا و تمرکز آتش یگانهای تندرو همچنان یکی از مؤلفههای اصلی قدرت بازدارندگی محسوب میشود. با این حال، این یگانهای سبک در برابر تهدیدات هوایی شامل جنگندههای چندمنظوره، بالگردهای رزمی، پهپادهای مسلح و موشکهای کروز ضدکشتی آسیبپذیر هستند.
استقرار یک یا چند فروند کلاس شهید سلیمانی مجهز به پدافند برد بلند در آرایش عملیاتی این یگانها، یک چتر دفاعی متحرک با شعاع عملیاتی حدود ۱۵۰ کیلومتر ایجاد میکند.
این چتر دفاعی موجب میشود تهدیدات هوایی پیش از نزدیک شدن به برد مؤثر حمله علیه شناورهای تندرو، با سامانه پدافندی درگیر شوند. نتیجه عملیاتی این وضعیت افزایش بقاپذیری یگانهای سبک، ارتقای زمان حضور در منطقه عملیات و گسترش آزادی عمل فرمانده میدان در اجرای تاکتیکهای اشباعی و ضربتی است.
در عین حال، این توان دفاعی وابسته به پایداری سنسورها، مدیریت تهدیدات اشباعی و یکپارچگی شبکه ارتباطی است و باید در قالب یک سیستم شبکهمحور تحلیل شود، نه بهصورت قابلیت مستقل و ایزوله.
شکلگیری گروه رزمی شبکهمحور سپاه در دریا
در صورت ترکیب کلاس شهید سلیمانی با شناورهای پشتیبانی اقیانوسی مانند شهید مهدوی، امکان شکلگیری یک گروه رزمی دریایی مأموریتمحور فراهم میشود.
در این ساختار، شناور پشتیبانی نقش تأمین سوخت، مهمات، قطعات یدکی و پشتیبانی عملیاتی را بر عهده دارد و استمرار حضور در منطقه مأموریت را تضمین میکند.
در چنین ترکیبی، کلاس شهید سلیمانی میتواند همزمان مأموریت تهاجمی سطحی و مأموریت دفاع هوایی منطقهای را انجام دهد و از آرایش رزمی در برابر تهدیدات هوایی حفاظت کند.
این الگو از منظر سازمان رزم، معادل یک گروه رزمی سبک و شبکهمحور است که بر پایه ادغام سنسور، ارتباط و آتش در یک ساختار هماهنگ عمل میکند. چنین ساختاری وابستگی عملیاتی به ساحل را کاهش داده و انتقال بازدارندگی از محیط ساحلی به فضای دریایی را تسهیل میکند.
امکان تحقق گروه رزمی سپاه با مفهوم A2/AD دریایی
در ادبیات نظامی، مفهوم گروه رزمی دریایی معمولاً به آرایش موقتی از یگانهای رزمی شامل ناوشکنهای پدافندی، ناوهای بزرگ، یگانهای اسکورت و شناورهای پشتیبانی اطلاق میشود که بر پایه شبکهسازی سنسورها و تسلیحات عمل میکنند.
در صورت شکلگیری گروه رزمی متشکل از کلاس شهید سلیمانی و شناور پشتیبانی شهید مهدوی، میتوان آن را در چارچوب یک گروه رزمی سبک و مأموریتمحور با کارکرد مشابه، اما متناسب با راهبرد و ساختار عملیاتی بومی تعریف کرد.
از منظر راهبردی نیز این ترکیب در چارچوب مفهومی A2/AD دریایی قابل تحلیل است؛ بدین معنا که ایجاد لایههای دفاعی و تهاجمی چندگانه در فضاهای دریایی، هزینه ورود و حضور نیروهای متخاصم را افزایش میدهد و دامنه آزادی عمل آنها را محدود میکند.
در این مدل، پدافند شناورمحور بخشی از یک شبکه بازدارنده گستردهتر محسوب میشود که شامل سامانههای ساحلی، پهپادی و موشکی نیز هست.
1
اهمیت این تحول در افزایش بقاپذیری و ارتقای سطح بازدارندگی دریایی نهفته است، مشروط بر آنکه این قابلیت در چارچوب یک شبکه فرماندهی و کنترل یکپارچه و با پشتیبانی لجستیکی پایدار عملیاتی شود.
در چنین مسیری، توسعه این مدل میتواند مبنایی برای گسترش آرایشهای رزمی مستقلتر و مأموریتمحور در آبهای منطقهای و فراتر از آن باشد.