العالم - یمن
"طوفان الجنید" نویسنده و فعال سیاسی یمنی، در یادداشتی تحلیلی در سایت عربی شبکه العالم در باره معادله بازدارندگی دریایی یمن علیه عربستان نوشت:
تصمیم برای هدف قرار دادن تردد دریایی و اعلام "ممنوعیت کشتیرانی" یا اعمال معادله بازدارندگی دریایی در برابر ائتلاف {عربستان}، اقدامی گذرا یا تاکتیک رسانهای با هدف بهبود صرفا موضع مذاکره نبود؛ بلکه ضرورتی راهبردی و موضعی پیشدستانه بود که واقعیتهای میدانی، ادامه تعلل در تعیین تکلیف پروندههای انسانی و مطالبات سیاسی ملی، در کنار تشدید تنشهای میدانی و نقضهای مستمر، آن را تحمیل کرد.
برای درک دلایل و شرایطی که رهبری "انصارالله" را به اتخاذ این تصمیم راهبردی و سرنوشتساز سوق داد، باید محیط پیچیدهای را که طی دوره گذشته بر روند مذاکرات و تحولات میدانی حاکم بوده است، بررسی کرد:
۱. بنبست مذاکرات و سلاح "امروز و فردا کردن"
در طول ماهها آرامش نسبی در جبهههای میدانی و میانجیگریهای عمان و سازمان ملل، صنعا رویکردی راهبردی و صبورانه پیشه کرد و فرصت را برای گزینههای دیپلماتیک فراهم ساخت تا شاید راهکاری برای مطالبات فوری انسانی به دست آید.
با این حال، رفتار طرف سعودی در مذاکرات با تاکتیک "وقتکشی" همراه بود؛ بهگونهای که مطالبات حیاتی مردم، از جمله پرداخت حقوق کارکنان دولتی و بازگشایی کامل فرودگاه "صنعا" و "بنادر الحدیده"، به خواستهها و شروط سیاسی و امنیتی گره زده شد؛ شروطی که توافقات را از محتوای واقعی خود تهی میکرد.
در برابر این بنبست سازمانیافته، لازم بود اقدامی برای خارج کردن روند از رکود و بازتعریف اولویتها در پای میز مذاکره صورت گیرد.
۲. اقدامات خصمانه اخیر عربستان و اهداف آن
ریاض تنها به تعلل سیاسی بسنده نکرد، بلکه دوره آرامش و مذاکرات را با تشدید تنشهای میدانی و اقتصادی، چه آشکار و چه پنهان، همراه کرد. از جمله:
*تشدید تنشهای مرزی و ادامه حملات:
گلولهباران توپخانهای و موشکی و حملات مستقیم به روستاها و مناطق مرزی در صعده و دیگر مناطق ادامه یافت و به گفته نویسنده، تقریباً هر روز قربانیانی از میان غیرنظامیان و مهاجران بر جای گذاشت.
*تشدید محاصره و استفاده از اهرم اقتصادی:
ممانعت از ورود منظم فرآوردههای نفتی و کشتیهای تجاری و اعمال محدودیتهای شدید بر جابهجایی کالاها و پروازهای هوایی ادامه پیدا کرد.
*حمایت از گروههای شبه نظامی علیه صنعا:
تقویت نیروها و تأمین مالی مجدد برخی گروههای مسلح مخالف دولت یمن (صنعا) در امتداد خطوط تماس با هدف فرسایش توان نیروهای صنعا دنبال شد.
*اهداف این اقدامات خصمانه:
- تضعیف موضع مذاکرهای صنعا و تلاش برای تحمیل شروط تسلیم سیاسی از طریق فشار اقتصادی و انسانی؛
- نگه داشتن یمن در وضعیت "نه جنگ و نه صلح"؛
- تداوم فلج اقتصادی و جلوگیری از احیای اقتصاد این کشور، بدون آنکه پیامدهای جنگ به داخل عربستان منتقل شود؛
- بازآرایی معادلات میدانی و استفاده از زمان برای سازماندهی مجدد نیروهای همسو با ائتلاف سعودی؛
- تثبیت وضعیت تقسیم نفوذ در استانهای جنوبی و شرقی یمن.
۳. انتقال نبرد به "عصب اقتصاد" و خطوط کشتیرانی
رهبری صنعا به این نتیجه رسید که تکیه صرف بر گزینههای کاهش تنش در سطح داخلی، به طرفهای منطقهای فرصت میدهد بدون پرداخت هزینه واقعی برای ادامه محاصره و حملات علیه یمن، پروژههای توسعهای و اقتصادی خود را پیش ببرند.
از همین رو، حرکت به سمت اعمال "ممنوعیت کشتیرانی" با هدف قرار دادن مستقیم عصب اقتصاد منطقه، خطوط انتقال انرژی و جریان حملونقل تجاری صورت گرفت.
این تغییر رویکرد، از وضعیت دفاع و مقابله موضعی به در اختیار گرفتن "کلیدهای کشتیرانی"، هزینه جنگ و تعلل را از داخل یمن به مسیرهای دریایی بینالمللی و منطقهای وابسته به ائتلاف منتقل کرد.
۴. جدا کردن پرونده یمن از فشارها و موازنههای بینالمللی
ریاض و برخی طرفهای بینالمللی تلاش کردند پرونده یمن را به موازنههای کلی حاکم بر خاورمیانه گره بزنند و از وضعیت آرامشی که فاقد محتوای واقعی بود، برای تثبیت شرایط میدانی مطلوب ائتلاف استفاده کنند.
تصمیم ممنوعیت کشتیرانی، به گفته نویسنده، این روند را برهم زد و پیام روشنی ارسال کرد: امنیت در مسیرهای حیاتی دریایی در دریای سرخ و مناطق پیرامونی آن قابل تفکیک نیست و منطقه نمیتواند از امنیت دریایی و اقتصادی برخوردار باشد، در حالی که مردم یمن با محاصره و فشارهای اقتصادی و نظامی مواجه هستند.
۵. دستیابی به موقعیت برابر و تحمیل معادله بازدارندگی دریایی
ایجاد و توسعه توانمندیهای نظامی دریایی و موشکی، هرگز با هدف تجاوز یا تهدید همسایگان انجام نشده، بلکه گزینهای ناگزیر برای ایجاد یک "توازن واقعی بازدارندگی" بوده است تا از یکهتازی علیه یمن جلوگیری و حملات اقتصادی و حمله به خاک این کشور متوقف شود.
تصمیم ممنوعیت کشتیرانی علیه عربستان سعودی نشان داد که صنعا به مرحلهای رسیده است که تصمیم حاکمیتی خود را بهطور کامل در اختیار دارد و هرگونه رابطه آینده با عربستان و کشورهای همسایه باید بر پایه برابری، احترام به حاکمیت و توقف تمامی اشکال تجاوز بنا شود؛ نه بر اساس توهم قیمومیت یا منطق یکجانبهگرایی.
این نویسنده و فعال سیاسی یمنی در جمعبندی تحلیل خود نوشته است: تصمیم "ممنوعیت کشتیرانی" تصمیمی ناگهانی یا بیپایه نبوده است، بلکه آخرین گزینه راهبردی برای شکستن بنبست سیاسی و اقتصادی و واکنش به حملات مستمر عربستان بود.
این تصمیم، به گفته نویسنده، یک واقعیت را برای ریاض و حامی بینالمللی آن روشن کرد: تا زمانی که جنگ پایان نیابد، محاصره رفع نشود، حملات متوقف نشود و تمامی حقوق و مطالبات مشروع مردم یمن تأمین نشود، امنیت و ثبات دریایی و اقتصادی در منطقه برقرار نخواهد شد.
لینک سایت فارسی fa.alalam.net