العالم - ایران
دکتر "سمیر شوهانی" تحلیلگر مسائل ایران، در گفتوگوی ویژه خبری با شبکه العالم؛ درباره احتمال تغییر راهبرد نظامی ایران از حالت دفاعی به رویکردی تهاجمی و همچنین احتمال طولانیشدن دور جدید رویاروییها میان ایران و آمریکا اظهار داشت "حملات اخیر آمریکا به مناطق جنوبی ایران را نمیتوان اقدامی برای دستیابی به پیروزی نظامی دانست، بلکه این حملات بیشتر با هدف "حفظ آبرو" و پاسخ به فشارهای داخلی و رسانهای انجام شده است.
شوهانی با اشاره به حملات اخیر آمریکا گفت "آنچه که تاکنون شاهد آن بودیم، حملاتی است که برای دستیابی به پیروزی نظامی انجام نشده است... رئیسجمهور آمریکا بهخوبی میداند که این حملات و اقدامات پراکنده نمیتواند در چارچوب یک راهبرد نظامی برای پایان دادن به جنگ قرار گیرد.»
وی افزود "به نظر میرسد این اقدامات بیشتر با ملاحظات مصرف داخلی و رسانهای مرتبط است... ایران دو روز پیش پایگاههای آمریکایی در اردن و امارات را هدف قرار داد و رئیسجمهور آمریکا نیز اعلام کرده بود که به این حملات پاسخ خواهد داد.
این تحلیلگر مسائل ایران ادامه داد "بر اساس بیانیه منتشرشده از سوی ستاد کل نیروهای مسلح و همچنین رسانه ملی ایران، اهدافی که در حملات اخیر آمریکا مورد هدف قرار گرفتهاند، اهدافی بودهاند که پیشتر نیز، چه در جریان جنگ حدودا ۴۰ روزه و چه در هفتههای پس از امضای تفاهمنامه ایران، هدف حمله قرار گرفته بودند.
شوهانی بر همین اساس اظهار کرد "میتوان گفت این حملات آمریکا بیشتر برای حفظ آبرو و مصرف رسانهای انجام شدهاند."
تغییر رویکرد نظامی ایران از دفاعی به تهاجمی
شوهانی در ادامه درباره احتمال تغییر سیاست نظامی ایران و حرکت به سمت یک رویکرد تهاجمی گفت "حدود سه هفته پیش، انتصابهایی در میان فرماندهان نظامی و امنیتی از سوی رهبر انقلاب اسلامی، آیتالله سید مجتبی حسینی خامنهای، انجام شد و ما وقتی به ترکیب جدید نگاه میکنیم، در واقع با ترکیبی تهاجمی مواجه هستیم."
وی دومین تحول مهم را تغییر در ساختار فرماندهی جنگ دانست و گفت "موضوع مهم دیگری که اتفاق افتاد، ادغام قرارگاه خاتمالانبیا ــ که مأموریت اصلی آن مدیریت نبردهاست ــ با ستاد کل نیروهای مسلح بود".
به گفته شوهانی، در ساختار جدید، فرمانده قرارگاه خاتمالانبیا و رئیس ستاد کل نیروهای مسلح در یک جایگاه فرماندهی قرار گرفتهاند و این امر، از دیدگاه او، میتواند نشانهای از تغییر در دکترین نظامی ایران باشد.
وی توضیح داد "در گذشته، ستاد کل نیروهای مسلح اهداف را تعیین میکرد و قرارگاه خاتمالانبیا مدیریت عملیات و نبرد را بر عهده داشت؛ اما اکنون یک فرد هم اهداف را تعیین میکند و هم نبردها را مدیریت میکند. هدف از این تغییر، کوتاهکردن زمان تصمیمگیری و واکنش در چنین نبردهایی است."
پاسخ ایران گستردهتر خواهد بود
شوهانی در ادامه با اشاره به احتمال پاسخ ایران به حملات اخیر آمریکا گفت "بدون تردید پاسخ ایران گستردهتر و بزرگتر از پاسخ ایران در دو روز گذشته خواهد بود."
وی افزود "تعداد پایگاههای آمریکایی که در پاسخ احتمالی ایران هدف قرار خواهند گرفت، بیش از سه پایگاه خواهد بود و دامنه جغرافیایی اهداف نیز گستردهتر خواهد شد."
این تحلیلگر مسائل ایران با اشاره به حملات پیشین ایران اظهار کرد "ایران در پاسخ قبلی خود، پایگاه هوایی "المنهاد" در امارات متحده عربی را که بالگردهای آمریکایی در آن مستقر هستند و همچنین پایگاه "الازرق" و پایگاه "ملک حسین" در اردن را هدف قرار داد... این بار بدون تردید بانک اهداف ایران گستردهتر و دایره اهداف آن وسیعتر خواهد بود.»
آیا رویارویی ایران و آمریکا به جنگی فراگیر تبدیل میشود؟
شوهانی در پاسخ به پرسشی درباره تهدیدهای مکرر دونالد ترامپ مبنی بر اینکه در صورت پاسخ ایران، آمریکا حملات شدیدتری انجام خواهد داد، گفت "پیشبینی نمیکنم که ما به جنگی فراگیر نزدیک باشیم. در ارزیابی من، این وضعیت در سطح رویاروییها باقی خواهد ماند."
وی تأکید کرد "ایران بهطور قطع پاسخ خواهد داد، اما این پاسخ گستردهتر خواهد بود؛ هم از نظر تعداد پایگاههای آمریکایی مورد هدف و هم از نظر تعداد کشورهایی که میزبان این پایگاهها هستند".
آمریکا در برآورد خود از توان ایران دچار اشتباه محاسباتی شد
شوهانی درباره تهدید آمریکا برای انجام حملات شدیدتر تصریح کرد "اگر رئیسجمهور آمریکا توان آن را داشت که از طریق نظامی این نبرد و رویارویی را فیصله دهد، در طول جنگ تحمیلی اخیر که حدود ۴۰ روز به طول انجامید؛ چنین میکرد".
وی مشکل اصلی دولت آمریکا را در برآوردهای اطلاعاتی آن دانست و گفت "آمریکا برآوردهای اطلاعاتی رژیم "اسرائیل" و حتی برخی طرفهای آمریکایی را با جدیت مبنای تصمیمگیری قرار داد؛ برآوردهایی که بر اساس آنها جنگ علیه ایران تنها چند روز و حداکثر یک یا دو هفته طول میکشید."
به گفته این تحلیلگر، همین ارزیابی باعث شد آمریکا برای پایان جنگ و خروج از آن برنامه مشخصی نداشته باشد، زیرا تصور میکرد درگیری در مدت کوتاهی پایان خواهد یافت.
شوهانی همچنین گفت "در آن زمان، سرخوشی ناشی از آنچه در ونزوئلا رخ داده بود و ربودهشدن رئیسجمهور مادورو نیز بر محاسبات آنان سایه افکنده بود."
ایران سه محاسبه آمریکا را برهم زد
وی افزود "آنها تصور نمیکردند ایران نخست مقاومت کند؛ انتظار داشتند در ایران فروپاشی رخ دهد... اما ایران ابتدا ایستادگی کرد، سپس پاسخ داد و در مرحله سوم، پاسخ خود را استمرار بخشید."
شوهانی تأکید کرد که پاسخ ایران صرفا یک واکنش مقطعی نبوده است و گفت "ایران صرفا برای پاسخدادن پاسخ نداد، بلکه اهداف خود را از پیش تعیین کرده بود؛ اینکه کدام نقطه، کدام پایگاه و حتی کدام بخش از یک پایگاه را هدف قرار دهد."
وی ادامه داد "در طول جنگی که حدود ۴۰ روز ادامه داشت، ایران از یک بانک اهداف مشخص و از پیش تعیینشده برخوردار بود."
بانک اهداف ایران بر اساس اطلاعات دقیق شکل گرفته است
شوهانی برای توضیح این موضوع به هدف قرار گرفتن نقطهای در بندری در شرق عمان اشاره کرد و گفت: "برخی مطرح کردند که میان ایران و عمان روابطی خوب و مستحکم وجود دارد و این روابط نیز دهههاست برقرار است. اما بعدا مشخص شد که آن بخش از بندر برای سوخترسانی به ناوهای جنگی آمریکا مورد استفاده قرار میگرفته است."
وی در پایان تأکید کرد "این همان ساختار بانک اهداف ایران است؛ اهدافی دقیق و حسابشده که بر اساس اطلاعات مشخص انتخاب میشوند. ایران بهصورت تصادفی و صرفا برای هدف قرار دادن، اقدام به حمله نمیکند."