پژوهشگاه رویان در مسیر نوآوری؛ از سلول‌های بنیادی تا ورود هوش مصنوعی به زیست‌پزشکی

العالم - ایران

برگزاری همزمان سه رویداد در حوزه‌های پزشکی تولیدمثل، سلول‌های بنیادی و پرستاری و مامایی، نشان‌دهنده پیوند روزافزون میان پژوهش‌های پایه و کاربردهای بالینی در حوزه سلامت باروری است؛ حوزه‌ای که طی سال‌های گذشته با توسعه فناوری‌های کمک‌باروری، ژنتیک تولیدمثل، سلول‌درمانی و پزشکی بازساختی، وارد مرحله تازه‌ای از تحول شده است.

پژوهشگاه رویان که از مراکز شناخته‌شده ایران در حوزه پزشکی تولیدمثل و سلول‌های بنیادی به شمار می‌رود، از سال‌های گذشته برگزاری کنگره‌های بین‌المللی در این حوزه را دنبال کرده است. این رویداد علمی در دوره‌های مختلف محلی برای ارائه یافته‌های جدید پژوهشگران ایرانی و تبادل نظر با دانشمندان سایر کشورها بوده و در سال‌های اخیر موضوعاتی مانند ژنتیک باروری، جنین‌شناسی، فناوری‌های کمک‌باروری، سلول‌های بنیادی، پزشکی بازساختی و مهندسی بافت در آن مورد توجه قرار گرفته است.

ارائه ۵۸۹ چکیده مقاله در سه رویداد علمی

یکی از بخش‌های قابل توجه کنگره امسال، حجم مشارکت پژوهشگران و تعداد مقالات ارائه‌شده است. در مجموع ۵۸۹ چکیده مقاله به دبیرخانه سه رویداد ارسال شده که از میان آنها ۴۴۷ چکیده برای ارائه به صورت سخنرانی یا پوستر پذیرفته شده است.

در بیست‌وهفتمین کنگره بین‌المللی پزشکی تولیدمثل، ۱۹۷ چکیده مقاله به صورت پوستر و هفت چکیده به شکل سخنرانی ارائه می‌شود. همچنین در بیست‌ودومین کنگره بین‌المللی زیست‌شناسی و فناوری سلول‌های بنیادی، ۱۸۶ چکیده مقاله به صورت پوستر و ۹ چکیده به شکل سخنرانی ارائه خواهد شد.

در بیست‌ویکمین سمینار پرستاری و مامایی رویان نیز ۴۵ چکیده مقاله به صورت پوستر و سه چکیده به شکل سخنرانی پذیرفته شده است.

این حجم از مشارکت علمی، کنگره رویان را به یکی از گردهمایی‌های مهم تخصصی در حوزه‌های پزشکی تولیدمثل و سلول‌های بنیادی تبدیل کرده است؛ رویدادی که علاوه بر ارائه یافته‌های پژوهشی، زمینه‌ای برای شکل‌گیری ارتباط میان پژوهشگران، متخصصان بالینی و فعالان حوزه فناوری و درمان فراهم می‌کند.

حضور ۲۲ سخنران بین‌المللی

وجه بین‌المللی کنگره امسال نیز با حضور سخنرانانی از کشورهای مختلف تقویت شده است. در بیست‌وهفتمین کنگره بین‌المللی پزشکی تولیدمثل ۳۱ سخنران حضور دارند که هشت نفر از آنها از کشورهای انگلستان، استرالیا، بلژیک، روسیه، ایتالیا، آلمان و سوئیس به صورت برخط در برنامه‌های علمی سخنرانی خواهند کرد.

در بیست‌ودومین کنگره بین‌المللی زیست‌شناسی و فناوری سلول‌های بنیادی نیز ۳۴ سخنران به ارائه مباحث علمی می‌پردازند که ۱۴ نفر از آنها از کشورهای ترکیه، روسیه، مالزی، کانادا، آمریکا و هلند هستند. در سمینار پرستاری و مامایی نیز ۱۹ سخنران ایرانی حضور دارند.

تجربه دوره‌های پیشین کنگره رویان نیز نشان می‌دهد که این رویداد همواره بستری برای ارتباط میان دانشمندان ایرانی و متخصصان سایر کشورها بوده است. در یک مقاله علمی منتشرشده در سال ۲۰۲۶ نیز دو دوره پیشین کنگره رویان به عنوان محلی برای گردهمایی متخصصان بین‌المللی و بررسی پیشرفت‌های پزشکی تولیدمثل و فناوری سلول‌های بنیادی مورد بررسی قرار گرفته‌اند.

از فناوری کمک‌باروری تا مهندسی سلول و بافت

در بخش پزشکی تولیدمثل، محورهای علمی کنگره امسال طیف گسترده‌ای از مسائل مرتبط با ناباروری و درمان‌های کمک‌باروری را دربرمی‌گیرد. فناوری‌های نوین در فناوری کمک‌باروری یا ART، بیوتکنولوژی جانوری، ناباروری مردان از جنبه‌های پایه و بالینی، ژنتیک تولیدمثل، اختلالات تخمک‌گذاری، مهندسی سلول و بافت در زیست‌شناسی تولیدمثل، پیامدهای مادری و پیرامون زایمان پس از فناوری‌های کمک‌باروری و اختلالات آندومتر از جمله این محورهاست.

گسترش این مباحث نشان می‌دهد که پزشکی تولیدمثل دیگر صرفاً به فرآیند لقاح و درمان ناباروری محدود نیست و طیف گسترده‌ای از عوامل ژنتیکی، سلولی، بافتی و بالینی را دربرمی‌گیرد. از سوی دیگر، ورود موضوعاتی مانند مهندسی سلول و بافت به این حوزه، پیوند میان پزشکی تولیدمثل و فناوری‌های نوین زیست‌پزشکی را پررنگ‌تر کرده است.

در سال‌های گذشته نیز موضوعاتی همچون ناباروری زوجین، جنین‌شناسی، انجماد گامت، جنین و بافت تخمدان، ژنتیک باروری و روش‌های پیشرفته تشخیص و درمان ناباروری از موضوعات مورد توجه کنگره‌های رویان بوده است.

سلول‌های بنیادی در مسیر درمان سرطان و بازسازی بافت‌ها

در کنار پزشکی تولیدمثل، بخش مهم دیگر این رویداد به سلول‌های بنیادی اختصاص دارد؛ حوزه‌ای که در سال‌های اخیر از مرحله تحقیقات پایه فراتر رفته و به سمت پزشکی بازساختی، مهندسی زیستی و درمان‌های مبتنی بر سلول و ژن حرکت کرده است.

در بیست‌ودومین کنگره بین‌المللی زیست‌شناسی و فناوری سلول‌های بنیادی، موضوعاتی مانند سلول‌های بنیادی، سرطان و زیست‌شناسی تکوینی، مهارت‌های دانشگاهی، آشنایی با سردبیران مجلات علمی، مهندسی زیستی و مدل‌سازی بیماری، درمان‌های پیشرفته سرطان مبتنی بر سلول و ژن، پزشکی بازساختی و ارتباط با کارآفرینان مورد بحث قرار می‌گیرد.

در این میان، توجه به درمان‌های پیشرفته سرطان مبتنی بر سلول و ژن از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ زیرا سلول‌درمانی و ژن‌درمانی از حوزه‌هایی هستند که در سال‌های اخیر مسیر انتقال یافته‌های آزمایشگاهی به کاربردهای بالینی را با سرعت بیشتری طی کرده‌اند.

همچنین «زیست‌شناسی محاسباتی و هوش مصنوعی» در برنامه علمی این دوره قرار گرفته است؛ موضوعی که نشان می‌دهد فناوری‌های داده‌محور و هوش مصنوعی نیز به تدریج در حال تبدیل شدن به بخشی از ابزارهای پژوهش در زیست‌شناسی سلولی و پزشکی هستند. در برنامه‌های دوره امسال، این حوزه در کنار مهندسی زیستی، مدل‌سازی بیماری و درمان‌های مبتنی بر سلول و ژن قرار گرفته است.

پرستاری و مامایی؛ حلقه تکمیل‌کننده درمان ناباروری

بخش سوم این رویداد به بیست‌ویکمین سمینار پرستاری و مامایی رویان اختصاص دارد؛ بخشی که از منظر ارتباط میان درمان‌های تخصصی و مراقبت از بیمار اهمیت ویژه‌ای دارد.

بیماری‌های عفونی و ناباروری، نارسایی زودرس تخمدان و مراقبت‌های پیشگیرانه، محیط زیست، سبک زندگی و نسل آینده در سلامت باروری و همچنین رویکردهای نوین در ناباروری و مراقبت بیمارمحور از محورهای این سمینار است.

توجه به سبک زندگی، محیط زیست و مراقبت بیمارمحور در کنار مباحث تخصصی ناباروری نشان می‌دهد که درمان این مسئله صرفاً به مداخلات پزشکی محدود نمی‌شود و مراقبت‌های پیشگیرانه، آموزش، شرایط محیطی و حمایت از بیمار نیز در فرآیند درمان اهمیت دارد.

کنگره‌ای که از پژوهش تا کاربرد را دنبال می‌کند

یکی از ویژگی‌های مهم کنگره رویان، تلاش برای نزدیک کردن پژوهش‌های پایه به کاربردهای بالینی و صنعتی است. تجربه این پژوهشگاه نیز نشان می‌دهد که بخشی از فعالیت‌های آن در حوزه سلول‌های بنیادی، پزشکی تولیدمثل و زیست‌فناوری با هدف انتقال نتایج تحقیقات به خدمات تخصصی و درمانی دنبال شده است.

در واقع اهمیت چنین رویدادهایی تنها به تعداد مقالات و سخنرانی‌ها محدود نمی‌شود؛ بلکه فرصتی برای آشنایی پژوهشگران جوان با آخرین روندهای علمی، ایجاد ارتباط میان مراکز تحقیقاتی و دانشگاه‌ها، شناسایی زمینه‌های همکاری مشترک و آشنایی با مسیر تجاری‌سازی یافته‌های پژوهشی فراهم می‌کند.

در برنامه امسال نیز برگزاری نشست‌هایی برای آشنایی با سردبیران مجلات علمی و کارآفرینان در کنار مباحث تخصصی سلول‌های بنیادی و پزشکی بازساختی، نشان‌دهنده توجه به همین زنجیره از تولید علم تا انتشار، توسعه فناوری و ورود به بازار است.

رقابت علمی در کنار ارائه دستاوردها

همزمان با برگزاری کنگره، مسابقات علمی نیز برگزار می‌شود. مسابقه بهترین خواننده پوستر، بهترین شنونده سخنرانی‌ها، بهترین ارائه‌دهنده سخنرانی کوتاه و بهترین پوستر از جمله این برنامه‌هاست که به صورت حضوری برگزار می‌شوند و در روز پایانی از برگزیدگان تقدیر خواهد شد.

این بخش از برنامه کنگره، به‌ویژه برای پژوهشگران و دانشجویان جوان، فرصتی برای تقویت مهارت‌های ارائه، ارتباط علمی و انتقال یافته‌های پژوهشی به شمار می‌رود و در کنار برنامه‌های اصلی، فضای رقابتی و آموزشی متفاوتی ایجاد می‌کند.

رویان؛ تداوم یک مسیر علمی

کنگره‌های سالانه رویان در بیش از دو دهه گذشته به تدریج از یک گردهمایی تخصصی در حوزه پزشکی تولیدمثل به رویدادی گسترده‌تر در زمینه زیست‌پزشکی، سلول‌های بنیادی، پزشکی بازساختی و فناوری‌های نوین تبدیل شده‌اند.
منابع معرفی این رویداد، آغاز برگزاری کنگره دوقلوی رویان را به سال ۱۳۷۹ نسبت می‌دهند و بر استمرار آن به عنوان یکی از رویدادهای علمی مهم ایران در حوزه‌های تولیدمثل و سلول‌های بنیادی تأکید دارند.

امسال نیز قرار گرفتن موضوعاتی از ناباروری مردان و ژنتیک تولیدمثل تا درمان‌های مبتنی بر سلول و ژن، پزشکی بازساختی، مدل‌سازی بیماری و هوش مصنوعی در یک برنامه علمی مشترک، تصویری از مسیر جدید علوم زیستی ارائه می‌دهد؛ مسیری که در آن مرز میان پزشکی، زیست‌شناسی، مهندسی و فناوری اطلاعات روزبه‌روز کمرنگ‌تر می‌شود.

بیست‌وهفتمین کنگره بین‌المللی پزشکی تولیدمثل، بیست‌ودومین کنگره بین‌المللی زیست‌شناسی و فناوری سلول‌های بنیادی و بیست‌ویکمین سمینار پرستاری و مامایی رویان در نهایت می‌تواند فرصتی برای مرور آخرین یافته‌ها، تقویت همکاری‌های علمی و انتقال تجربه میان نسل‌های مختلف پژوهشگران باشد؛ رویدادی که در کنار پرداختن به مسائل امروز پزشکی تولیدمثل، نگاهی نیز به آینده درمان‌های سلولی، ژنتیکی و بازساختی دارد.