العالم - ایران
نشستی چهارجانبه میان مسئولانی از ایران، عربستان، پاکستان و ترکیه با هدف کاهش تنش ها در منطقه، در تهران برگزار شد و چهار کشور برای تداوم مشورت ها و تقویت همکاری های مشترک در راستای حفظ و امنیت منطقه ای به توافق رسیدند.
شبکه العربیه نیز نوشت: نشستی چهارجانبه میان مسئولان ایرانی و نمایندگان کشورهای عضو ائتلاف سه جانبه در تهران برگزار شد و وزیر دفاع عربستان، فرمانده ارتش پاکستان و رئیس سازمان اطلاعات ترکیه با رئیس جمهوری ایران دیدار کردند.
این شبکه به بیانیه ی وزارت خارجه عربستان پرداخت و نوشت که ریاض می گوید این نشست در راستای کاهش تنش ها، تشویق به گفت و گو و راه حل دیپلماتیک و حمایت از میانجیگری های قطر و پاکستان در این زمینه است.
شبکه تلویزیون العربی هم اعلام کرد که نمایندگانی از این سه کشور به تهران رفتند و با مسئولان ایرانی دیدار و گفت وگو کردند و در پایان نشست های خود بر تداوم همکاری و هماهنگی و مشورت تاکید کردند اما به مساله ی هسته ای ایران که یکی از برجسته ترین پرونده های مورد اختلاف تهران و واشنگتن است نپرداختند.
این شبکه به بیانیه ی وزارت خارجه عربستان در این خصوص پرداخت و نوشت که ریاض مشوق ایجاد کانال های مذاکراتی میان تهران و واشنگتن است تا مانع تنش نظامی شود.
در همین حال، پایگاه خبری الشرق به بیانیه ی پایانی نشست چهارجانبه ایران، پاکستان، عربستان و ترکیه در تهران پرداخت و نوشت که این چهار کشور در چارجوب حمایت از صلح و امنیت در منطقه، بر سر تداوم مشورت ها و گفت وگوها به توافق رسیدند.
پایگاه خبری العربی الجدید نیز با انتشار بیانیه ی پایانی این نشست، در تیتر مشابهی نوشت که ایران با نمایندگان عربستان، ترکیه و پاکستان برای تداوم گفت وگوها به توافق رسید.
روزنامه الجریده در تیتر متفاوت تری نوشت: ائتلاف سه جانبه برای جلوگیری از وقوع جنگ دوباره با ایران، وارد عمل شد.
این روزنامه همچنین نوشت: در سایه احتمال جنگ میان آمریکا و ایران و افزایش حملات یمن به عربستان، نمایندگان ارشد کشورهای عضو این سه کشور در راستای کاهش تنش ها به تهران رفتند.
در این راستا، روزنامه الزمان با اشاره به برگزاری این نشست چهارجانبه در تهران و توافق برای تداوم گفت وگوها، به اظهارات محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران بعد از پایان نشست پرداخت و نوشت که وی می گوید که مباحثات بسیار خوبی با نمایندگان این سه کشور داشته است.
پایگاه خبری موازین نیوز هم به بیانیه ی پایانی این نشست چهارجانبه پرداخت و نوشت که نمایندگان ائتلاف سه جانبه و مسئولان ایرانی توافق کردند که در راستای تقویت همکاری ها، گفت وگوها تداوم پیدا کند.
پایگاه خبری الغد هم ضمن انتشار بیانیه های مربوط به این نشست، با چند کارشناس و تحلیلگر سیاسی در خصوص این رویداد گفت وگو کرد و نوشت که کارشناسان معتقدند نشست چهارجانبه تهران در راستای اجتناب از جنگ و کاهش تنش ها است.
این پایگاه خبری نوشت: کارشناسان و تحلیلگران سیاسی معتقدند که تحرکات دیپلماتیک بین عربستان سعودی و ایران و نشستی که به میزبانی تهران با مشارکت پاکستان و ترکیه برگزار شد، با توجه به افزایش تنش‌ها در خلیج فارس و اختلال در ناوبری در تنگه هرمز، تلاشی مهم برای مهار تشدید تنش در منطقه و جلوگیری از بازگشت به جنگ نظامی است. این کارشناسان بر اهمیت گفتگوی مستقیم و افزایش تلاش میانجیگران منطقه‌ای برای دستیابی به تفاهماتی که گسترش بحران را محدود می‌کند، تأکید کردند. آنها خاطرنشان کردند که موفقیت این تلاش‌ها همچنان منوط به میزان تمایل طرفین به امتیازدهی و اولویت دادن به راه‌حل‌های سیاسی بر گزینه‌های نظامی است.
پایگاه خبری النشره هم با اشاره به برگزاری نشست چهارجانبه در تهران، به اظهارات محسن رضایی بعد از این نشست پرداخت و نوشت که وی می گوید مذاکرات بسیار خوبی با نمایندگان عربستان، پاکستان و ترکیه داشته است.
شبکه المیادین هم با اشاره به برگزاری این نشست نوشت: محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران پس از پایان نشست چهارجانبه با عربستان و پاکستان و ترکیه گفت که امنیت منطقه باید از داخل آن تضمین شود و تهدیدات آمریکا در تاثیرگذاری بر همسایگان با شکست مواجه شده است.
بیانیه مطبوعاتی نشست چهارجانبه ایران، پاکستان، ترکیه، عربستان درباره امنیت و ثبات منطقه‌ای شب گذشته منتشر شد؛ در این بیانیه آمده است: شرکت کنندگان توافق کردند که گفتگوها به منظور تقویت همکاری فی مابین چهار کشور منطقه‌ای از جمله در زمینه صلح و امنیت در منطقه را ادامه دهند.
این بیانیه می افزاید: سردار سرلشکر محسن رضایی دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران میزبان این جلسه بود.
همچنین در این بیانیه آمده است: شاهزاده خالد بن سلمان وزیر دفاع عربستان سعودی، جناب آقای عاصم منیر فرمانده نیروهای مسلح پاکستان و جناب آقای ابراهیم کالین رئیس سرویس اطلاعات ترکیه در این جلسه شرکت کردند.
این بیانیه در پایان تاکید کرد: شرکت کنندگان توافق کردند که گفتگوها به منظور تقویت همکاری فی مابین چهار کشور منطقه‌ای از جمله در زمینه صلح و امنیت در منطقه را ادامه دهند.
همچنین مسعود پزشکیان رئیس جمهور کشورمان در دیدار روسای هیات‌های پاکستان، عربستان و ترکیه با تأکید بر ضرورت تقویت وحدت و همگرایی میان کشورهای اسلامی تصریح کرد: جمهوری اسلامی ایران با اعتقاد راسخ و اراده‌ای جدی، آمادگی دارد در مسیر تعمیق همکاری‌های منطقه‌ای، رفع اختلافات و بهره‌گیری از ظرفیت‌های مشترک کشورهای اسلامی گام بردارد و از هر تفاهمی که به تقویت وحدت، انسجام، امنیت و توسعه منطقه منجر شود، حمایت کند.
خارجی‌‌ها چگونه تحلیل کردند؟
در خارج از ایران نیز نشست تهران با چند روایت متفاوت روبه‌رو شده است، اما یک تفاوت مهم وجود دارد: بخش قابل توجهی از رسانه‌های خارجی، اهمیت نشست را بیش از آنکه در «نظم منطقه‌ای جدید» ببینند، در احتمال جلوگیری از دور تازه جنگ ایران و آمریکا و اسرائیل جست‌وجو کرده‌اند.
۱. رسانه‌های آمریکایی و غربی: «تلاش برای جلوگیری از جنگ بعدی»: رویترز نشست را در درجه اول تلاشی برای کاهش تنش و جلوگیری از تشدید دوباره جنگ توصیف کرد. این خبرگزاری گزارش داده که مذاکرات درباره سازوکار عدم تجاوز منطقه‌ای، ازسرگیری مذاکرات ایران و آمریکا، حملات حوثی‌ها به عربستان و اختلالات ایجادشده در تنگه هرمز بوده است. رویترز همچنین از طرحی احتمالی سخن گفته که پاکستان برای نزدیک کردن مواضع تهران و واشنگتن مطرح کرده و در آن کشورهای عضو پیمان مکه و قطر می‌توانند نقش تضمین‌کننده داشته باشند.
واشنگتن‌پست نیز این نشست را در متن نگرانی از احتمال ازسرگیری حملات آمریکا و اسرائیل تحلیل کرده و آن را تلاشی برای کاهش تنش معرفی کرده است. در این روایت، تهران محل یک رایزنی دیپلماتیک است که همزمان با افزایش نگرانی‌ها از حمله جدید برگزار شده است. فایننشال تایمز نیز نشست را بخشی از تلاش قطر و پاکستان برای رسیدن به یک توافق موقت ارزیابی کرده است؛ توافقی که در برخی گزارش‌ها می‌تواند شامل بازگشایی تنگه هرمز در برابر کاهش فشارهای آمریکا و دسترسی ایران به منابع مالی باشد.
در نتیجه، در بخش مهمی از رسانه‌های غربی، تهران بیشتر به عنوان محل آخرین تلاش‌های دیپلماتیک پیش از احتمال بازگشت جنگ دیده شده است.
۲. الجزیره و رسانه‌های عربی: مسئله اصلی، امنیت خلیج فارس و یمن: الجزیره تمرکز بیشتری بر منافع مستقیم عربستان گذاشته است. در روایت این شبکه، مسئله حملات حوثی‌ها به عربستان و تهدیدهای امنیتی علیه ریاض یکی از مهم‌ترین انگیزه‌های حضور سعودی‌ها در تهران بوده است. این نگاه با روایت رسمی عربستان نیز همخوان است. رائد کریملی، معاون وزیر خارجه عربستان، در شبکه اجتماعی ایکس گفت سفر هیئت کشورهای عضو پیمان مکه در چارچوب تلاش برای کاهش تنش، پیشبرد راه‌حل‌های دیپلماتیک و حمایت از میانجیگری قطر و پاکستان انجام می‌شود. بنابراین روایت سعودی را نمی‌توان صرفاً «میانجیگری برای ایران و آمریکا» دانست؛ امنیت عربستان و حملات حوثی‌ها نیز در مرکز محاسبات ریاض قرار دارد.
۳. رسانه‌های ترکیه: تأکید بر «امنیت منطقه‌ای»: رسانه‌های ترکیه عموماً نگاه مثبتی به اصل گفت‌وگو داشتند. خبرگزاری آناتولی، حریت، ینی‌شفق، دیلی صباح و هابرترک بر مفاهیمی مانند امنیت منطقه‌ای، گفت‌وگو، همکاری اسلامی و کاهش تنش تأکید کردند. در برخی از این رسانه‌ها سخنان پزشکیان درباره همکاری کشورهای مسلمان و ضرورت تقویت امنیت و توسعه منطقه‌ای برجسته شد. این رویکرد با سیاست عمومی آنکارا نیز سازگار است: ترکیه از یک سو عضو پیمان دفاعی مکه است و از سوی دیگر نمی‌خواهد در ترتیبات امنیتی منطقه، ایران را به عنوان یک بازیگر حذف‌شده ببیند.
۴. پاکستان: تهران به عنوان بخشی از مسیر میانجیگری: در رسانه‌های پاکستانی، اهمیت نشست بیش از هر چیز از نقش عاصم منیر و اسلام‌آباد در میانجیگری ناشی می‌شود. روزنامه پاکستانی تریبیون گزارش داده است که نشست به پیشنهاد عاصم منیر برگزار شد و اگرچه توافق مشخصی حاصل نشده، تصمیم چهار کشور برای ادامه گفت‌وگو اهمیت زیادی دارد. این رسانه تأکید کرده که نشست هیچ توافق تازه‌ای درباره آتش‌بس، یمن یا بحران ایران و آمریکا اعلام نکرده است. از این منظر، پاکستان تلاش دارد جایگاه خود را به عنوان میانجی منطقه‌ای میان تهران، ریاض و واشنگتن تثبیت کند.
۵. روسیه: اهمیت ژئوپلیتیکی نشست: مسکو نیز به نشست توجه نشان داد. میخائیل اولیانوف، نماینده روسیه، در واکنش به نشست تهران تأکید کرد که اهمیت این تحول را نمی‌توان دست‌کم گرفت. این واکنش کوتاه، برخلاف برخی تحلیل‌های رسانه‌ای، هنوز به معنای حمایت روسیه از یک طرح مشخص نیست؛ اما نشان می‌دهد مسکو نیز نشست چهار کشور را در چارچوب تغییر احتمالی ترتیبات امنیتی منطقه زیر نظر دارد.
۶. یک همزمانی مهم: پیشنهاد عمان برای امنیت منطقه بدون محوریت آمریکا: یکی از مهم‌ترین مواضع خارجی همزمان با نشست تهران از سوی بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان مطرح شد. او پیشنهاد ایجاد یک پیمان عدم تجاوز میان کشورهای شش‌گانه شورای همکاری خلیج فارس، ایران و عراق را مطرح کرد و گفت کشورهای منطقه باید مسئولیت بیشتری برای امنیت خود بر عهده بگیرند و آمریکا دیگر نباید ارائه‌دهنده اصلی امنیت منطقه باشد.
این موضع اهمیت خاصی دارد، زیرا نشان می‌دهد ایده‌ای که تهران سال‌ها درباره «امنیت منطقه‌ای بدون حضور قدرت‌های خارجی» مطرح کرده، اکنون در برخی پایتخت‌های عربی نیز جدی‌تر از گذشته در حال بحث است. البته یک گزارش گاردین یادآوری می‌کند که بسیاری از کشورهای منطقه به دلیل خسارات ناشی از حملات ایران و نیروهای همسو با آن، همچنان نسبت به چنین پیمانی تردید دارند.
۷. اسرائیل و رسانه‌های نزدیک به آن: نشست در سایه احتمال جنگ جدید: در رسانه‌های اسرائیلی، نشست تهران عمدتاً نه به عنوان یک توافق امنیتی مثبت، بلکه در چارچوب تلاش کشورهای منطقه برای مدیریت تبعات جنگ و نگرانی از دور جدید درگیری دیده شده است. تایمز آو اسرائیل این دیدار را نخستین تماس سطح بالای ایران با هر سه کشور عضو پیمان مکه پس از تشدید بحران توصیف کرده و همزمان بر ادامه حملات حوثی‌ها و فشارهای امنیتی منطقه تأکید کرده است. در این چارچوب، اهمیت نشست برای اسرائیل تا حد زیادی به این پرسش بازمی‌گردد که آیا کشورهای منطقه در صورت آغاز دور جدید جنگ، حاضر خواهند بود در کنار آمریکا و اسرائیل قرار گیرند یا تلاش خواهند کرد بحران را از طریق مذاکره مهار کنند.