ترامپ و فهرست بازندگان انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا؛ از ایلان ماسک تا لابی اسراییل

العالم - یادداشت

اكرم شمص تحلیلگر عرب زبان در یادداشتی تحلیلی برای شبکه العالم در باره انتخابات آمریکا نوشت: پس از انتخابات آمریکا، تنها دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا نبود که در جایگاه بازندگان جای گرفت؛ پشت سر او صفی طولانی از تمام کسانی قرار داشتند که روی او سرمایه‌گذاری، از پروژه سیاسی‌اش حمایت مالی و با او ائتلاف کرده بودند. بیایید فهرست بازندگان را همان‌گونه که در نتایج انتخابات نمایان شد، از بالا به پایین مرور کنیم.

اول: ایلان ماسک؛ پرهزینه‌ترین بازنده

در صدر فهرست بازندگان، ایلان ماسک قرار دارد؛ کسی که بی‌رقیب، بزرگ‌ترین تأمین‌کننده مالی این دوره از انتخابات بود.

بر اساس برآوردهای روزنامه «نیویورک تایمز»، ماسک حدود ۴۷۴ میلیون دلار برای حمایت از جمهوری‌خواهان هزینه کرد. از این مبلغ، بسته به تفاوت برآوردها، بین ۱۶۸ تا ۲۲۴ میلیون دلار تنها به ایالت تگزاس اختصاص یافت که بخش عمده آن برای حمایت از کاندیدای جمهوری‌خواه مجلس سنا، کن پکستون، هزینه شد.

اما چرا تگزاس؟ زیرا ماسک دفتر مرکزی شرکت‌های «تسلا» و «اسپیس‌ایکس» را به این ایالت منتقل کرده بود و حتی محل سکونت شخصی خود را نیز به آنجا تغییر داده بود. او در این ایالت، در سایه حاکمیت طولانی‌مدت جمهوری‌خواهان، محیطی متناسب با منافع خود پیدا کرده بود؛ محیطی با تسهیلات، زمین، منابع آب و قوانین و مقرراتی که با امپراتوری صنعتی او سازگاری داشت.

اما این شرط‌بندی سیاسی نتیجه معکوس داد. جیمز تالاریکو، نامزد دموکرات‌ها، نماینده مجلس ایالتی و معلم سابق، در کارزار تبلیغاتی خود، شخص ایلان ماسک را هدف قرار داد. او علناً ماسک را متهم کرد که تلاش دارد «سناتور اختصاصی خودش» را بخرد و شعاری ساده اما قاطع را در برابر او مطرح کرد: "تگزاس فروشی نیست".

نتیجه انتخابات تکان‌دهنده بود: تالاریکو با کسب حدود ۵۵ درصد آرا در برابر ۴۳ درصد آرای پکستون پیروز شد و به نخستین دموکراتی تبدیل شد که از سال ۱۹۸۸ تاکنون کرسی سنای ایالت تگزاس را به دست می‌آورد. همان شب، جینا هینوخوسا، نامزد دموکرات‌ها، گرگ ابوت، فرماندار ایالت را نیز شکست داد. او خواستار توقف ساخت مراکز داده جدید تا زمان تدوین ضمانت‌ها و مقررات سخت‌گیرانه‌تر شده بود.

زیان ماسک تنها به پولی که در انتخابات هدر داد محدود نمی‌شود. روز بعد از انتخابات، با کاهش ارزش سهام تسلا و اسپیس‌ایکس، حدود ۳۴.۵ میلیارد دلار از ثروت او کاسته شد.

اما مسئله خطرناک‌تر برای ماسک، تشکیل کنگره‌ای با اکثریت دموکرات است؛ کنگره‌ای که می‌تواند جلسات استماع و تحقیقات متعددی درباره عملکرد او برگزار کند؛ از جمله درباره مدیریت آنچه «وزارت بهره‌وری دولت» نامیده می‌شد و همچنین قراردادهای دولتی‌ای که بسیاری از شرکت‌های او را سرپا نگه داشته‌اند و به‌واسطه نزدیکی‌اش به ترامپ و اطرافیان او در اختیارش قرار گرفته‌اند.

نخستین واکنش ماسک به نتایج انتخابات، انتشار توییتی کنایه‌آمیز درباره جذاب‌تر شدن ایده «مراکز داده در فضا» بود؛ کنایه‌ای که در پس خود اعترافی پنهان داشت با این مضمون که دیگر پروژه او در خاک آمریکا با استقبال سابق روبه‌رو نیست.

دوم: شرکت‌های هوش مصنوعی و مراکز داده

آمریکایی‌ها فقط به نمایندگان مجلس و سناتورها رأی ندادند، بلکه در همه‌پرسی‌های محلی درباره ساخت مراکز عظیم داده‌ای که صنعت هوش مصنوعی را تغذیه می‌کنند نیز تصمیم گرفتند.

نتیجه این همه‌پرسی‌ها به نوعی رأی‌گیری عمومی درباره این صنعت تبدیل شد.

از مجموع بیش از ۴۰ همه‌پرسی محلی که در سوم نوامبر برگزار شد، رأی‌دهندگان در دست‌کم ۳۸ مورد به اعمال محدودیت بر پروژه‌های جدید، متوقف کردن آن‌ها یا ممنوعیت ساخت شان رأی دادند. این در حالی بود که هر شش همه‌پرسی برگزارشده پیش از روز انتخابات نیز در همین جهت پیش رفته بود.

این نتیجه دقیقاً برخلاف خواسته ترامپ بود؛ کسی که با تمام توان در کنار این شرکت‌ها ایستاده بود و مخالفت با ساخت مراکز داده را نسخه‌ای برای عقب‌ماندگی و فقر می‌دانست.

اما رأی‌دهندگان آمریکایی موضوع را از زاویه دیگری دیدند: افزایش قبض های برق، مصرف بی‌رویه منابع آب، سروصدا و آلودگی در محله‌های مسکونی.

بر اساس نظرسنجی شبکه NBC از رأی‌دهندگان پس از خروج از مراکز رأی‌گیری، ۵۶ درصد اعلام کردند که هوش مصنوعی و مراکز داده، عاملی تعیین‌کننده یا مهم در تصمیم انتخاباتی آن‌ها بوده است.

در ایالت اوهایو نیز شرود براون، نامزد دموکرات‌ها، کارزار انتخاباتی خود را بر این محور بنا کرد که رقیب جمهوری‌خواهش، جان هاستد، «مهره مراکز داده» در این ایالت است. او در نهایت با اختلاف پنج درصد پیروز شد.

سوم: لابی «اسرائیل»؛ نتانیاهو در یک هفته دو بار شکست خورد

بنیامین نتانیاهو به فاصله یک هفته، دو بار شکست خورد؛ نخست در انتخابات کنست (پارلمان رژیم صهیونیستی) که در ۲۷ اکتبر برگزار شد، ائتلاف سیاسی او از ۶۸ کرسی در پارلمان پیشین به ۵۳ کرسی سقوط کرد و نتوانست اکثریت لازم برای تشکیل کابینه را به دست آورد.

سپس انتخابات آمریکا برگزار شد و متحد او در کاخ سفید را تضعیف کرد؛ متحدی که پوشش و حمایتی نامحدود از جنایات منطقه‌ای نتانیاهو، به‌ویژه جنگ علیه ایران، فراهم می‌کرد.

اکنون با کنگره‌ای که دموکرات‌ها بر آن تسلط دارند، دیگر این حمایت بدون حساب‌وکتاب و محدودیت در اختیار او نخواهد بود.

اما شب انتخابات برای لابی «اسرائیل» در داخل آمریکا نیز شب تاریکی بود.

کمیته «آیپک» (AIPAC)، بازوی انتخاباتی آن با عنوان «پروژه دموکراسی متحد» و کمیته‌های هم‌پیمانشان، در مجموع حدود ۸۴ میلیون دلار در این انتخابات هزینه کردند. بیش از ۵۵ میلیون دلار، یعنی نزدیک به دو سوم این مبلغ، صرف رقابت‌هایی شد که نامزدهای مورد حمایت آن‌ها در آن شکست خوردند.

برجسته‌ترین این شکست‌ها در ایالت میشیگان رقم خورد؛ جایی که حدود ۳۲ میلیون دلار برای شکست دادن عبدل السید هزینه شد، اما او پیروز انتخابات مجلس سنا و تبدیل به نخستین مسلمان تاریخ این مجلس شد.

پس از اعلام نتایج، آیپک در صفحات خود در شبکه‌های اجتماعی سکوتی معنادار اختیار کرد. در همین حال، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، نیز شخصاً شکست جمهوری‌خواهان را نتیجه جنگ علیه ایران و روابط با رژیم «اسرائیل» دانست.

البته ناگفته نماند که آیپک مدعی است اکثریت قاطع نامزدهایی که از آن‌ها حمایت کرده، پیروز شده‌اند؛ اما بیشتر این افراد نمایندگان فعلی کنگره بودند که در هر صورت احتمال پیروزی‌شان بالا بود. در مقابل، در رقابت‌های مهمی که آیپک سرمایه مالی سنگینی روی آن‌ها گذاشته بود، در بیشتر موارد شکست خورد.

چهارم: حزب جمهوری‌خواه و تاکتیک‌های تحریک‌

حزب جمهوری‌خواه نه‌تنها اکثریت خود در کنگره را از دست داد، بلکه تاکتیک‌هایی را نیز که به پیروزی ترامپ در سال ۲۰۲۴ کمک کرده بودند، از دست داد.

این تاکتیک‌ها عبارت بودند از: تحریک افکار عمومی علیه مسلمانان، مهاجران، افراد تراجنسیتی و دیگر گروه‌های به‌حاشیه‌رانده‌شده و تبدیل کردن هر رقابت انتخاباتی به جنگی فرهنگی.

فجیع‌ترین نمونه این رویکرد در ایالت اوهایو رخ داد. کارزار انتخاباتی ویوک راماسوامی، نامزد جمهوری‌خواه فرمانداری، تبلیغاتی منتشر کرد که در آن مادر ایمی اکتون، رقیب دموکراتش، حضور داشت؛ مادری که دهه‌ها بود ارتباطی با دخترش نداشت و او را دروغگو می‌خواند.

این تبلیغ در چارچوب روایت اکتون از دوران کودکی‌اش منتشر شد؛ دورانی که اسناد دادگاه نشان می‌دهند ناپدری او به تجاوز به وی در کودکی متهم شده بود و مادرش پیش از برگزاری دادگاه، به همراه آن مرد فرار کرده بود.

کارزار انتخاباتی راماسوامی اعلام کرد که قصد دارد چهار میلیون دلار برای پخش این تبلیغ هزینه کند.

اما واکنش منفی خیلی زود ظاهر شد: موجی از محکومیت و اعتراض از سوی هر دو حزب جمهوری‌خواه و دموکرات شکل گرفت و جایگاه راماسوامی در نظرسنجی‌ها به‌شدت سقوط کرد. این تبلیغات نتیجه معکوس داد و به زیان سازنده‌اش تمام شد.

پنجم: دونالد ترامپ؛ همه‌پرسی‌ای که در آن شکست خورد

در نهایت، ترامپ همچنان بزرگ‌ترین بازنده این انتخابات است. او خودش این انتخابات را به همه‌پرسی درباره عملکرد دولتش تبدیل کرده بود؛ چراکه بارها از هوادارانش خواسته بود طوری رفتار کنند که گویی «نام او روی برگه رأی نوشته شده است».

ترامپ در هفته‌های پایانی به ایالت‌های مختلف سفر کرد تا از نامزدهای مورد حمایت خود پشتیبانی کند و آن‌ها را به پیروزی برساند؛ از کن پکستون در تگزاس گرفته تا ویوک راماسوامی در اوهایو.

آمریکایی‌ها پیام او را شنیدند و واقعاً بر اساس همان پیام درباره‌اش قضاوت کردند. آن‌ها ترامپ را بابت وعده‌هایش برای بهبود وضعیت اقتصادی و شعار «اول آمریکا» مورد بازخواست قرار دادند؛ شعاری که بر اساس آن به مردم وعده داده شده بود از ورود به جنگ‌های جدید اجتناب خواهد شد، اما در نهایت خود را درگیر جنگی با ایران دیدند که در ۲۸ فوریه آغاز شد و هزینه‌های سنگینی بر زندگی آن‌ها تحمیل کرد.

دو سال از دوره دوم ریاست‌جمهوری ترامپ کافی بود تا رأی‌دهندگان بار دیگر فرصتی تازه در اختیار دموکرات‌ها قرار دهند تا شاید بتوانند از بحران اقتصادی و جنگی که هزینه های سنگین بر زندگی آنها تحمیل کرده بود، نجات یابند.

جمع‌بندی

آنچه در سوم نوامبر رخ داد، صرفاً شکست یک فرد نبود، بلکه شکست یک ائتلاف کامل بود؛ ائتلافی متشکل از سرمایه‌داران، شرکت‌های فناوری، لابی‌ها و جریان‌های تحریک‌آمیز که پیرامون ترامپ گرد آمده بودند و بر این باور بودند که پول می‌تواند آرا را بخرد و ترس می‌تواند پرسش‌های واقعی را از ذهن مردم دور کند.

اما رأی‌دهنده آمریکایی هنگامی که با قبض برق، قیمت سوخت و هزینه‌های جنگ روبه‌رو شد، تصمیم گرفت مسئولان را بابت عملکردشان بازخواست کند.

درس عمیق‌تر این رویداد فراتر از واشنگتن است و آن این است که یک نظام سلطه‌ اگرچه ممکن است در مقطعی خاص، شکست‌ناپذیر به نظر برسد، اما همچنان به توانایی مردم برای گفتن «نه» وابسته است.